Rubrieken

Daar sta ik, klein meisje fleurige bloemetjes jurk, wollige laarsjes en met een quasi nonchalante glimlach die moet verbergen dat ik zoek naar een houding. Voor me een college zaal vooral bevolkt met mannen. Technische bedrijfskunde mannen. Technische bedrijfkunde mannen bijna even oud als ik en die ook nog ogenschijnlijk stug reageren.  Slik.

Wieke en ik geven een college aan de Hogeschool van Utrecht over ‘Duurzaam Leiderschap’. Wieke heeft zojuist een wezenlijke vraag gesteld, na onze definitie van leiderschap te hebben gegeven. ‘Wie van jullie is hier een leider?’ Onze blikken glijden langs de zaal, een spanning, stilte. Niemand steekt zijn hand op.  In een zaal met 40 studenten bedrijfskunde in een collegereeks over duurzaamheid, waarin gevraagd wordt wie zichzelf ziet als leider, steekt niemand zijn of haar hand op.

Dit moment raakt me en inspireert me. Ik vind het namelijk soms heerlijk om te becommentariseren wat er allemaal mis gaat in de wereld. Het voelt goed om aan wal, de stuurlui (overheid, gemeenten, bedrijven) te bekritiseren hoe het anders moet. Ooit zei een vriend me dat hij hoopte dat ik nooit cynisch zou worden, ik begrijp hem nu pas.  Een student zegt dat hij zoveel ‘greenwashing’ ziet bij bedrijven.  Ik kaats de bal terug en vraag aan de zaal hoeveel van hen bewust consumeren en de macht van hun portemonnee gebruiken. Het blijft akelig stil, op een enkele protesterende jongen na ‘maar biologische kip enzo is veel duurder’. Het woord ‘onhaalbaarheid’ komt in me op. En desillusie. Het wantrouwen jegens bedrijven die aan duurzaamheid ‘doen’ in de zaal is voelbaar en voel mijn energie wegsijpelen. Shit.

Toch geef ik niet op. Mijn hersenen ratelen. Over dat kippetje gesproken: het lijkt wel een kip of het ei vraagstuk. Wie is eerder: de bewuste consument of de bewuste producent? De grote man van Kentucky Fried Chicken ketens zei een paar jaar geleden: ‘Wij doen gewoon wat de klant wil.’ Ik besef me door de studenten weer terdege hoe bescheiden we zijn over wat we kunnen bijdragen. Het lijkt allemaal zo groots: de voedselindustrie, de internationale politeke systemen, wereldwijde ontbossing, de invloed van multinationals.  Ik vertel dat ik mezelf regelmatig afvraag: ‘Wat stel ik nu voor?’ en introduceer de aandacht verliezende studenten snel naast de 3 p’s People, Planet, Profit, een 4^e P. De P van Pneuna,  wat spirit/ bezieling betekent. Dat vertaal ik als de intentie, doen wat jou het meest zuiver en juist lijkt vanuit wat jij kan overzien. En dan, heb ik hun aandacht terug.

Ik ben de studenten dankbaar,  ze herinnerden me aan wat ik als taak heb. Maak het grote duurzaamheidsvraagstuk concreet, klein en dichtbij.

Des te kleiner, des te krachtiger. Mooie paradox toch?